Welke type energie opslagsystemen zijn er te koop en waar verschillen ze van elkaar?

In dit artikel behandelen we in het kort de verschillende energie opslagsysteem die te koop zijn en op welke aspecten zij van elkaar verschillen.

Soorten energie opslagsystemen

Energie opslagsystemen bestaan in diverse vormen, de meest voorkomende zijn:

• powerstation
• thuisbatterij "met stekker"
• thuisbatterij / EOS zonder backupaansluiting
• thuisbatterij / EOS met backupaansluiting
• thuisbatterij / EOS met UPS functie (noodstroom)
• off-grid EOS

Powerstation

Een powerstation is een relatief klein apparaat (hoewel ook grote modellen op wielen beschikbaar zijn) voorzien van een accu, acculader en inverter die vooral de eigenschap "draagbaar" heeft. Het is een apparaat die je meeneemt omdat op de plek van bestemming geen 230 Volt elektriciteit voorhanden is. Bijvoorbeeld bij een muziekuitvoering op het dorpsplein, bij gebruik van elektrische gereedschap op een moestuincomplex, onderweg in je auto voor het zetten van een kopje koffie of op de camping waar geen paalstroom beschikbaar is.

De accu in de powerstation heb je van te voren (thuis) opgeladen en op plaats van bestemming zet je de powerstation aan en die levert dan op één of meerdere stopcontacten 230 Volt 50 Hz wisselspanning waardoor je elektrische apparaten kan voorzien van elektrische stroom.

De powerstation kent drie belangrijke kenmerken: 1. hoe lang duurt het om de accu op te laden 2. hoeveel vermogen kan de powerstation maximaal leveren en 3. hoeveel capaciteit heeft de accu in de powerstation (indirect: hoe lang kan je met één acculading doen).

Hoewel het gebruikelijk is om de accu van de powerstation met 230 Volt te laden, is het bij veel modellen ook mogelijk een zonnepaneel of een 12 Volt stekker van de auto te gebruiken om de accu te laden, maar besef dat dit véél trager gaat dan opladen via 230 Volt.

• draagbaar
• vaak ook USB laadaansluitingen
• opladen via 230 Volt stopcontact
• beperkt vermogen (Watt)
• beperkte accucapaciteit (Ah)
• opladen via 12 Volt auto steker of zonnepaneel vaak mogelijk maar duurt erg lang

Thuisbatterij "met stekker"

Een thuisbatterij "met stekker" is de meest simpele vorm van een thuisbatterij. Het grote voordeel van dit apparaat is dat je het apparaat "ergens in een stopcontact steekt" en hij werkt.

Nou ja, je moet ook een verbinding maken met de P1 poort van de kWu meter, maar als dat is gedaan zal deze thuisbatterij de accu automatisch opladen als er zonne-energie "over" is (en anders teruggeleverd zou zijn). Als het zonnetje onder gaat, zal hij de energie uit de accu terugleveren aan de 230 Volt apparaten in de woning waardoor je minder energie uit het net opneemt.

Dus in avond en nacht werken je elektrische apparaten op de stroom die je overdag vanuit de zonnepanelen in de accu opgeslagen hebt.

Nadeel van deze thuisbatterij is de beperkte accucapaciteit en het beperkte vermogen (in Watt) dat hij kan leveren. Hierdoor zal maar een deel van de benodigde energie die je in de avond en nacht nodig hebt door deze thuisbatterij geleverd kunnen worden. Maar... alle beetjes helpen.

• klein, relatief licht
• kan zonder specialist door iedereen geïnstalleerd worden
• geen aanpassingen noodzakelijk in de meterkast
• verhoogt het eigen gebruik van zonne-energie
• bespaart op de energierekening
• beperkt vermogen: maximaal 800 Watt
• beperkte accucapaciteit, bijvoorbeeld 3 kWu
• lange terugverdientijd
• (meestal) geen noodstroomvoorziening

Thuisbatterij zonder backupaansluiting

Een thuisbatterij is technisch gezien hetzelfde apparaat als de hiervoor beschreven thuisbatterij "met stekker" alleen moet deze thuisbatterij, net als de zonnepanelen, aangesloten worden op een aparte elektriciteitsgroep in de meterkast.

Het voordeel ten opzichte van de thuisbatterij "met stekker" is dat deze thuisbatterij meer vermogen (Watt) kan leveren en dat de accu meer capaciteit heeft waardoor meer zonne-energie opgeslagen kan worden. Als een thuisbatterij "met stekker" door zijn beperkte accucapaciteit en beperkt vermogen maar een deel van je elektrische energie in de avond en nacht kan leveren, is deze thuisbatterij in principe in staat om een groot deel van het jaar vrijwel alle elektrische energie voor avond en nacht te leveren, op voorwaarde natuurlijk dat voldoende zonnepanelen beschikbaar zijn. Want de accu wordt alleen maar geladen met zonne-energie.

Het nadeel van deze thuisbatterij is, dat bij een stroomstoring, ook hij uitvalt. Hoewel de accu van de thuisbatterij flink geladen is, kan je bij een stroomstoring daar geen gebruik van maken. Je zit dan "zonder stroom".

• verhoogt het zelfverbruik van zonne-energie
• verlaagt of voorkomt terugleveren zonne-energie
• groot vermogen (in Watt)
• bespaart op de energierekening
• relatief grote accucapaciteit, vaak uitbreidbaar
• moet door een elektricien geïnstalleerd worden^[1]
• vereist een extra aparte groep in de meterkast
• lange terugverdientijd
• geen noodstroomvoorziening

Thuisbatterij met backupaansluiting

Sommige thuisbatterijen hebben een zogenaamde backupaansluiting. Op de thuisbatterij zit een stopcontact die tijdens een stroomstoring geactiveerd kan worden door een knopje in te drukken.

De thuisbatterij lever dan alleen op dát stopcontact dan 230 Volt. De rest van de woning zit zonder stroom. Met verlengsnoeren kan je vanuit de bakcupaansluiting apparaten aansluiten zoals je koelkast, vriezer, cv-ketel en tv.

Het vermogen dat de thuisbatterij op deze backupaansluiting kan leveren is vaak beperkt, bijvoorbeeld maximaal 2500 Watt. Daar kan je dus niet een heel huis van energie voorzien, maar de vriezer en koelkast kan je wel door laten werken.

• verhoogt het zelfverbruik van zonne-energie
• Verlaagt of voorkomt terugleveren zonne-energie
• groot vermogen (in Watt)
• bespaart op de energierekening
• relatief grote accucapaciteit, vaak uitbreidbaar
• beperkt vermogen tijdens noodstroom
• noodstroom werkt niet automatisch, je moet zelf activiteiten ontplooien, daarvoor moet je wel aanwezig zijn
• moet door een elektricien geïnstalleerd worden^[1]
• vereist een extra aparte groep in de meterkast
• grote investering
• lange terugverdientijd

NB: sommige thuisbatterijen "met stekker" hebben ook zo'n backup aansluiting.

Thuisbatterij met UPS functie (noodstroom)

Geavanceerdere, maar uiteraard duurdere thuisbatterijen, noem het energie opslagsystemen (EOS), hebben een accu met een zeer grote capaciteit. Die accucapaciteit is meestal uitbreidbaar. Het vermogen dat hij kan leveren is zo groot dat hij meestal de hele woning van stroom kan voorzien als de zon niet schijnt, waarmee voorkomen wordt dat stroom uit het net betrokken wordt. Ook als de oven, wasmachine en de kookplaat tegelijkertijd gebruikt wordt.

Daarnaast heeft dit systeem een UPS functie waardoor als de elektriciteit in de buurt uitvalt, hij geheel automatisch en zonder dat apparatuur uitvalt, overschakelt op noodstroom.

Tijdens die noodstroom kan, maar dat is een financiële keuze, een deel of de gehele woning van elektriciteit voorzien worden. Hoe lang je op noodstroom kan werken is natuurlijk afhankelijk van de accucapaciteit, dat is dus een financiële keuze.

• verhoogt het zelfverbruik van zonne-energie
• Verlaagt of voorkomt terugleveren zonne-energie
• voldoende vermogen om de hele woning van stroom te voorzien vanuit de accu
• bespaart op de energierekening
• grote accucapaciteit, sterk uitbreidbaar
• automatische noodstroomvoorziening, alles blijft doorwerken
• moet door een elektricien geïnstalleerd worden^[1]
• vereist een extra aparte groepen in de meterkast
• zeer grote investering
• lange terugverdientijd

Off-grid EOS

Soms is op een plaats, zoals een vakantiewoning, geen aansluiting mogelijk op het elektriciteitsnet, of is het zeer kostbaar om over soms kilometers het net aan te leggen en vraagt de netbeheerder een grote som geld. Soms wil men, uit idealistische gronden, gewoon geen aansluiting op het net en wil men "off-grid" leven.

Bij een off-grid installatie komt, in principe, alle energie uit zonnepanelen en wordt opgeslagen in accu's. Zowel zonnepanelen als accu's moeten in grote getale aanwezig zijn. De donkere maanden is je grootste uitdaging, want dan kom je chronisch zonne-energie te kort, hoe groot je accu ook is.

Je bent zelf verantwoordelijk voor je elektriciteitsvoorziening, dat vergt dus "aandacht". Vaak heeft men een aggregaat of brandstofcel om in zon-arme periodes toch nog eventjes wat elektriciteit te hebben.

In de winter wil je het huis warm houden, maar dat kost veel energie als je dat met elektriciteit wil doen, met bijvoorbeeld een warmtepomp. Maar in die periode heb juist een chronisch te kort aan zonne-energie. Het is technisch mogelijk, maar praktisch niet echt haalbaar om de hele winter de warmtepomp op de accu te laten werken. Vaak zoekt men naar een alternatieve warmtebron voor de koudste periode.

• onafhankelijk van het net / energie leveranciers
• milieu vriendelijk
• geen netbeheerkosten, geen energierekening
• voldoende vermogen om de hele woning van stroom te voorzien vanuit de accu
• grote accucapaciteit, sterk uitbreidbaar
• moet door een elektricien geïnstalleerd worden^[1]
• zeer grote investering, ook in zonnepanelen
• lange terugverdientijd
• verwarming vanuit de accu is praktisch haast niet mogelijk