Wat is een EOS (Energie Opslag Systeem) ?

foto van een thuisbatterij met stekker (homewizard)
plug-in thuisbatterij (Homewizard)

In dit artikel behandelen we de functie en de verschillende type EOS'n. Een thuisbatterij is één van de verschijningsvormen van een EOS.

Een EOS wordt ook wel ESS en Energy Storage System, of Battery Energy Storage System (BESS) genoemd, kan elektrische energie opslaan in een accu om die energie op een later moment weer te gebruiken.

In het kort

EOS is de afkorting van een Energie Opslag Systeem. Het is een systeem waarbij elektrische energie opgeslagen kan worden (in een accu of accu's) om die energie op een later tijdstip uit de accu te onttrekken.

Het meest voor de hand liggende is dat overtollige zonne-energie in de accu van het EOS opgeslagen wordt, dat is hoe de meeste thuisbatterijen gebruikt zullen worden.

Maar een EOS kan ook gebruikt worden om elektrische energie (ook) uit het net op te slaan op momenten dat elektriciteit "goedkoop" is en later op de dag, als de elektriciteit "duur" is, de opgeslagen energie uit de accu te gebruiken daarmee het betrekken van elektriciteit uit het net tijdens "dure tijden" te voorkomen. Zelfs is het mogelijk om die energie tijdens "dure" momenten energie terug te leveren aan het net, met het idee om daarmee geld te verdienen (hoewel dit voor particulieren grote financiële risico's met zich meebrengt).

Een EOS kan parallel aan de netaansluiting, net als de zonnepaneelomvormer, aangesloten worden. Maar ook kan gekozen worden om de elektriciteitsgroepen en het EOS in serie te schakelen aan het net. Dat heeft vooral tijdens noodstroom een voordeel.

Een EOS kan ook gebruikt worden voor een off-grid installatie of off-grid met het net als backupfunctie.

In dit artikel bespreken we de verschillende installatievormen: type PN, type PNN, type SNN, type OG en type OGSN, alsmede de gebruiksdoelen van een EOS: NOM, peakshaving, handel in elektriciteit, noodstroom, off-grid en netstabiliteit.

EOS installatievormen

Een EOS, een energie opslag systeem, kent een aantal installatievormen. Meestal kan een gekocht EOS maar op één manier geïnstalleerd worden, soms worden meerdere installatievormen ondersteund. Hieronder de verschillende installatievormen.

  • EOS type PN: parallel netgekoppeld EOS
  • EOS type PNN: parallel netgekoppeld EOS met noodstroomvoorziening
  • EOS type SNN: serieel netgekoppeld EOS met noodstroomvoorziening (UPS)
  • EOS type OG: off-grid EOS
  • EOS type OGSN: off-grid EOS met seriële netkoppeling als backupfunctie

Type PN parallel netgekoppeld EOS (thuisbatterij)

Als een EOS parallel geschakeld is aan het net, dus de 230 Volt aansluiting net als ieder apparaat of zonnepaneelomvormer parallel aan het net gekoppeld is, noemen we dit een "Parallel Netgekoppeld EOS".

Bij de installatie van dit EOS hoeft alleen maar een extra elektriciteitsgroep aangebracht te worden voor het EOS. Verder hoeven in de bestaande elektrische installatie geen aanpassingen gemaakt te worden. Wel vereist het EOS een koppeling met de P1 meter of wordt een vermogensmeter vlak bij de hoofdschakelaar geïnstalleerd. Deze koppeling is noodzakelijk omdat het EOS moet weten wanneer er een overschot is (teruglevering aan het net, dan accu opladen) of een tekort (afname van het net, dan dit compenseren door energie uit de accu te betrekken).

Vrijwel alle thuisbatterijen zijn op deze manier geïnstalleerd. Hierbij wordt overtollige zonne-energie opgeslagen in een accu en in avond en nacht zal die opgeslagen energie gebruikt worden voor het voeden van elektrische apparaten. Op deze manier wordt zelfconsumptie van de zonnepanelen geoptimaliseerd, dus wordt terugleveren van zonne-energie zoveel als mogelijk voorkomen, door het op te slaan in een accu, en zal de afname vanuit het net sterk gereduceerd worden. Hiermee wordt de zelfvoorzienendheid verhoogd.

Valt het net weg (stroomstoring) dan valt overal in de woning de spanning weg. Ook zal dit EOS direct stoppen en geen elektriciteit meer leveren, net zoals dit gebeurt met zonnepanelen. Ondanks een eventuele volle accu heb je dan toch geen elektriciteit. Je kan dus niet van de accu van de thuisbatterij gebruik maken én je kan de accu ook niet laten opladen door de zonnepanelen tijdens een stroomstoring (tenzij er speciale voorzieningen getroffen zijn én het EOS van de betreffende fabrikant dit ondersteunt).

Sommige thuisbatterijen hebben een backupaansluiting. Aan de zijkant van de thuisbatterij zit een randaarde stopcontact. Als je een knopje indrukt komt op dat stopcontact 230 Volt te staan die gemaakt wordt met de energie uit de accu. Dat kan je dan gebruiken om een beperkt aantal apparaten op aan te sluiten (eventueel via verlengsnoeren en verdeelblokken). Let wel: het vermogen van zo'n backupaansluiting is beperkt. Je oven of inductieplaat hierop aansluiten is doorgaans niet mogelijk en het overschakelen vereist wat werk en tijd (verlengsnoeren aanleggen).

EOS type PNN: parallel netgekoppeld EOS met noodstroomvoorziening

Neem notie dat we in het kopje niet de afkorting "UPS" hebben gebruikt, zoals het bij de volgend te behandelen EOS type SNN, waar we de term UPS wel hebben gebruikt.

In de basis werkt tijdens netbedrijf dit type EOS gelijk aan het type PN, dus als een "thuisbatterij".

Wanneer de netspanning wegvalt vanwege een stroomstoring, dan zal eerst de EOS automatisch losgekoppeld worden van het net, dat is een wettelijke verplichting (anti-islanding) en vervolgens worden automatisch alle* elektriciteitsgroepen omgeschakeld van het net naar het EOS, want het EOS zal dan de elektriciteitsproductie voor zijn rekening nemen.

Dit omschakelen kost een aantal seconden tot soms meer dan een minuut (afhankelijk van de implementatie van de fabrikant). Vandaar dat we dit geen noodstroomvoorziening met UPS functie kunnen noemen.

Technisch is het mogelijk, als de fabrikant dit ondersteund, dat de zonnepaneelomvormer automatisch gekoppeld zal worden aan het EOS en de accu kan blijven laden. Bij bepaalde uitvoeringen kunnen de zonnepanelen rechtstreeks, dus zonder gebruik te maken van een zonnepaneelomvormer, aangesloten worden op het EOS. Dat is prettig omdat daarmee onnodige elektrische verliezen voorkomen kunnen worden tijdens het laden van de accu en dat is zeer gewenst in de donkere maanden omdat in die periode vaak langdurig de accu nauwelijks volgeladen kan worden.

Vanwege het kunnen overschakelen naar noodstroom zal de groepenkast aangepast moeten worden.

* Eventueel kan (meestal zal) gekozen worden om bepaalde elektriciteitsgroepen uit te sluiten (zie noodstroomkeuzes).

EOS type SNN: serieel netgekoppeld EOS met noodstroomvoorziening (UPS)

Bij dit type EOS zijn alle* elektriciteitsgroepen op de "uitgang" van het EOS verbonden. Het EOS (de "ingang") is op zijn beurt aangesloten op de hoofdschakelaar in de groepenkast. De elektriciteitsgroepen staan dus met het EOS is serie met de netaansluiting. Alle stroom voor de elektriciteitsgroepen vloeit dus (in principe altijd) door het EOS.

Omdat de elektriciteit van de groepen via de EOS loopt, moet de groepenkast dus aangepast worden. Het EOS moet de maximale stroom die de woning uit het net kan trekken wel kunnen ondersteunen. Daarnaast wordt normaal gesproken een omschakelaar geïnstalleerd waarbij al die elektriciteitsgroepen in één keer "omgeschakeld" kunnen worden van "aangesloten op het EOS" naar "direct verbonden met het net". Door om te schakelen naar het net kunnen werkzaamheden, onderhoud of reparatie uitgevoerd worden aan het het EOS terwijl de elektriciteitsgroepen in de woning van elektriciteit voorzien blijven.

Bij een stroomstoring zal de aangesloten apparatuur niet merken dat het EOS omgeschakeld is van het "netbedrijf" naar "eilandbedrijf", dus dat het EOS nu zelfstandig 230 Volt maakt op basis van de energie uit de accu. Dit overschakelen gaat enorm snel, meestal binnen 20 milliseconden. Zelfs een gevoelig apparaat als een computer zal gewoon door blijven werken.

Bij dit type EOS is het technisch mogelijk dat de zonnepaneelomvormer "aan de uitgang" van het EOS gekoppeld is waardoor ook tijdens eilandbedrijf zal de zonnepaneelomvormer gewoon door blijven werken en energie leveren aan het EOS en haar accu (als de pv-omvormer aan de "ingang" gekoppeld zou zijn, dan valt deze uit tijdens eilandbedrijf). Omschakelen is in die situatie voor de zonnepaneelomvormer niet noodzakelijk. Bij bepaalde modellen/uitvoeringen kunnen de zonnepanelen rechtstreeks, dus zonder gebruik te maken van een zonnepaneelomvormer, aangesloten worden op het EOS (via een MPPT aansluiting). Dat levert minder elektrische verliezen op tijdens het laden van de accu en dat is zeer gewenst in de "donkere periode" waarbij ieder beetje energie zéér welkom is omdat in die periode vaak langdurig de accu nauwelijks volgeladen kan worden.

* Eventueel kan (meestal zal) gekozen worden om bepaalde elektriciteitsgroepen uit te sluiten (zie noodstroomkeuzes).

EOS type OG: off-grid EOS

Daar waar geen netaansluiting beschikbaar is, bijvoorbeeld een tuinhuisje, vakantiewoning, boswoning, in afgelegen ruraal gebied (waar ter plekke nog geen netaansluiting beschikbaar is) of een aansluiting op het net niet gewenst is (uit financiële of idealistische overwegingen), kan een off-grid EOS voorzien in 230 Volt elektriciteit.

In deze EOS vorm zal je te allen tijde je eigen energie moeten opwekken. De meest voor de hand liggende energie bron zijn de zonnepanelen. Maar in de donkere maanden zal je meestal (flink veel) energie te kort komen. Heel veel extra zonnepanelen en een flink grotere accu (om meerdere dagen te overbruggen) is dan een oplossing. Vaak wordt een generator/aggregaat gebruikt om de accu bij te vullen op dagen dat de accu op is en geen zonneschijn beschikbaar is.

Een off-grid EOS is meestal ook te gebruiken met een netkoppeling als backup (zie volgende alinea). De gebruikte apparatuur is dan meestal identiek, alleen wordt een koppeling gemaakt naar het net via een schakelaar, die dan meestal uitstaat.

EOS type OGSN: off-grid EOS met seriële netkoppeling als backupfunctie

De eigenaar van dit EOS zal, meestal uit idealistische overwegingen, streven naar off-grid (en zelfvoorzienendheid in zijn algemeenheid) maar realiseert zich terdege dat vooral in de donkere maanden regelmatig dagen voorkomen dat de accu van het EOS leeg zal zijn vanwege te weinig zonne-instraling.

En dan accepteert deze idealist dat principes hebben een groot goed is, maar kan er goed in berusten met het idee dat alles is gedaan om het ideaal na te streven, zoals enorm veel zonnepanelen en veel accucapaciteit, maar nog meer in panelen en nog een extra accu investeren financieel maar vooral ecologisch niet verantwoord is omdat je maar voor een korte periode in het jaar daar gebruikt maakt. Dus wel het milieu belast met de productie van panelen en een accu maar daar maar heel beperkt, voor grofweg twee maanden per jaar, gebruik van maakt. Gebruik van een aggregaat om die dagen op te vangen is uitgesloten vanwege het gebruik van fossiele brandstoffen.

Op zo'n moment komt het pragmatisme om de hoek kijken en wordt het EOS even aan op het net gekoppeld en wordt de accu weer geladen, om daarna die netkoppeling weer uit te schakelen. Pragmatisch idealisme noemen we dat. Wij kunnen ons erg goed vinden in dit gedachtegoed. Natuurlijk, de elektriciteit die op dat moment uit het net betrokken wordt is geheel "groen", dat spreekt voor zich. Je hebt principes of je hebt ze niet.

Noodstroomkeuzes (kritische en niet kritische elektriciteitsgroepen)

Wanneer het EOS een noodstroomvoorziening heeft zal voor de aanschaf / installatie een keuze gemaakt moeten worden:

  • Krijgen alle elektriciteitgroepen tijdens eilandbedrijf (bij uitval van het net) elektriciteit?
  • Krijgen alleen de "kritische" elektriciteitsgroepen tijdens eilandbedrijf elektriciteit, de "niet kritische groepen" zijn dan niet op het EOS aangesloten en vallen tijdens eilandbedrijf uit.

De keuze voor bovenstaande twee keuzes is doorgaans een puur financiële. Bij de eerste variant krijgen alle elektriciteitsgroepen tijdens eilandbedrijf elektriciteit. Dat betekent dat de inverter (omvormer) van het EOS zoveel vermogen (Watt) moet kunnen als dat dit zonde het EOS tijdens netbedrijf ook mogelijk zou zijn.

Stel dat je een 1x40 Ampère netaansluiting hebt, dan is maximaal (40A x 230V =) 9200 Watt beschikbaar uit het net. Tijdens eilandbedrijf (noodstroom) moet de inverter ook deze 9200 Watt (9,2 kW) kunnen leveren. Dat is een "flinke" inverter. Een inverter die zoveel vermogen kan leveren moet ook voorzien zijn van een accu met voldoende capaciteit, want er bestaat een technische relatie tussen het vermogen dat geleverd moet worden en de minimale beschikbare accucapaciteit in kWu.

Vaak wordt een factor vijf (beter) of vier (goed) gebruikt. Dan zal de accu een capaciteit moeten hebben van 5x9200=46000 Wu (46 kWu) of 4x9200=36800 Wu (36,8 kWu). Dat is een grote hoeveelheid accucapaciteit (en neemt de accu ook flink wat ruimte in). Aan een inverter die veel vermogen kan leveren en een accu met een grote capaciteit hangt uiteraard een flink prijskaartje.

Als je denkt: "de kans dat het net uitvalt is klein en als het zover is dan zijn we bereid om keuzes te maken, want niet alle apparaten hoeven tijdens eilandbedrijf door te werken", dan zal zo'n keuze een gunstige invloed hebben op de aanschafprijs. Je accepteert dan namelijk dat tijdens noodstroom je voorzichtiger met elektriciteit moet omspringen.

In dat geval worden de elektriciteitsgroepen in de woning onderverdeeld in de "kritische groepen" en de "niet kritische groepen". Tijdens eilandbedrijf krijgen de kritische groepen gewoon elektriciteit. Bij de niet kritische groepen valt dan de elektriciteit uit.

Vaak wordt gekozen om de oven, inductiekookplaat, wasmachine, droger, boiler en EV-lader toe te wijzen aan de niet kritische groepen. De verlichting, koelkast, vriezer, tv, internetrouter en stopcontacten in de woonkamer vallen dan in de kritische groepen.

De reden voor zo'n keuze vloeit voort uit het feit dat in de eerste groep "de grootste energievreters" zitten. Die vragen niet alleen veel vermogen (in Watt) maar ook veel energie (in kWu) en zouden de accu snel leeg kunnen trekken. Met de apparaten in de niet kritische groepen, zoals de koelkast en vriezer, kan je met een accu van circa 10 kWu vrijwel zeker 24 uur (en waarschijnlijk meer) overbruggen met noodstroom.

Als je geen concessies wil maken, en tijdens eilandbedrijf alles moet blijven werken zoals tijdens netbedrijf, dan zal het EOS flink van formaat zijn en moet je diep in de buidel tasten. De enige vraag die dan nog beantwoord moet worden is: hoe lang moeten de accu's je noodstroom kunnen voorzien? Dat zal de capaciteit van de accu's en vooral de prijs van het hele EOS bepalen.

Bij een EOS met noodstroomvoorziening is het technisch (meestal) mogelijk om te zorgen dat tijdens eilandbedrijf de zonnepanelen de accu's van het EOS kunnen blijven laden (en dat was met een EOS zonder noodstroom niet mogelijk).

Dat de zonnepanelen de accu tijdens eilandbedrijf kunnen laden zal wel betekenen dat de bestaande zonnepaneelomvormer(s) op een andere manier aangesloten moeten worden.

Ook kan er voor gekozen worden om afscheid te nemen van de zonnepaneelomvormer en de zonnepanelen, via een MPPT laadregelaar, rechtstreeks aan te sluiten op de accu. Dat zal vooral tijdens eilandbedrijf én in de winter tijdens netbedrijf, dus dat het EOS als thuisbatterij functioneert, zorgen dat er minder energie verloren gaat aan omzetverliezen. In de zomer zal je dan wel iets meer verliezen hebben maar omdat je dan toch veel te veel zonne-energie hebt, is dat extra verlies naar onze mening niet relevant, of wegen de voordelen tijdens de winter en eilandbedrijf op tegen de nadelen in de zomer.

Gebruiksdoelen van een EOS

Hierboven hebben we beschreven hoe EOS op diverse manier geïnstalleerd kan worden. Wat hierna volgt zijn de verschillende gebruiksdoelen die mogelijk zijn met een EOS. Beden dat niet ieder EOS alle gebruiksdoelen zal ondersteunen, wellicht maar één of twee. Bepaal dus eerst je gebruiksdoel(en) en selecteer daarna een ESO die deze ondersteunt.

  • Nul Op de Meter (NOM)
  • peakshaving
  • handelen in elektriciteit
  • noodstroom
  • noodstroom met UPS functie
  • off-grid
  • netstabiliteit

Nul Op de Meter (NOM)

Veel woningeigenaren met zonnepanelen beschikken over een "thuisbatterij". Feitelijk is dit een EOS maar dan met de functie "nul op de meter" (NOM).

De eigenaar van de thuisbatterij streeft namelijk om zoveel als mogelijk de zelf opgewekte energie van de zonnepanelen te gebruiken. Zonder de thuisbatterij zou, wanneer de zonnepanelen meer leveren dan de elektrische apparaten op dat moment gebruiken, de surplus terugleveren aan het net.

Voor die teruglevering moet mogelijk betaald worden, of is de "beloning" zeer gering, dat je maar een fractie krijgt voor een geleverde kWu dan wat je moet betalen voor een afgenomen kWu.

Overdag heb je vrijwel altijd zonne-energie over en in de avond en nacht moet je elektrische energie afnemen.

Bij de thuisbatterij wordt gestreefd naar nul op de meter. Wanneer zonne-energie over is, wordt dit niet teruggeleverd aan het net, maar wordt daarmee de accu van de thuisbatterij opgeladen. Als de zon onder is, dan wordt de benodigde elektrische energie uit de accu onttrokken.

Wanneer voldoende accucapaciteit beschikbaar is, zal geen zonne-energie teruggeleverd worden maar ook geen elektrische energie afgenomen worden. Dus blijft de elektriciteitsmeter op "nul" staan. Geen teruglevering, geen afname. Dat is mooi, dan geen kosten, behalve dan de vaste lasten.

Helaas, niet het hele jaar door zal dit nul op de meter mogelijk zijn. Ten eerste is de accucapaciteit altijd beperkt en in de donkere maanden is vrijwel geen zonne-energie beschikbaar dus zal de accu overdag nauwelijks geladen kunnen worden.

Het nul op de meter (NOM) is dus een streven.

Realiseer dat bij uitval van het net, de thuisbatterij ook uitschakelt. Ondanks dat de accu geladen is kan je bij een stroomstoring (in principe) geen elektriciteit uit de thuisbatterij betrekken.

Sommige thuisbatterijen hebben een backupaansluiting, dat is een "stopcontact op de thuisbatterij" en op dat stopcontact kan je "een paar" apparaten aansluiten en tijdelijk van elektriciteit voorzien. Maar dat gaat niet automatisch. Je zal met verlengsnoeren aan de slag moeten gaan.

Een thuisbatterij met UPS functie, maar die zijn flink duurder en vereisen aanpassingen in de groepenkast, blijven wel (zolang de accu van het EOS dit toelaat) elektriciteit leveren als in de buurt zich een stroomstoring voordoet.

Peakshaving

Een EOS dat gebruikt wordt voor peakshaving wordt ingezet als de afgenomen stroom grote wisselingen kent. Wanneer de piekstroom die benodigd is, niet geleverd kan worden vanuit het net vanwege (lokale) capaciteitsbeperkingen dan kan een EOS als "peakshaver" gebruikt worden.

Op het moment dat de hoge piekstroom benodigd is, wordt de stroomopname uit het door het EOS beperkt tot dat wat de aansluiting kan leveren. Het EOS levert op dat moment de rest van de benodigde stroom. De piekstroom uit het net wordt dus afgevlakt. Hierdoor kan ondanks de beperkte netcapaciteit, toch voorzien worden in de benodigde stroom.

Doorgaans betreft dit organisaties die sterk wisselende stroomopnames kennen, maar voorlopig vanwege netcongestie, nog geen aansluiting kunnen krijgen die deze piekstroom kan leveren. Een oplossing is dan een netaansluiting met een (veel) beperktere capaciteit waarbij de ontbrekende capaciteit door het EOS wordt geleverd.

Stel dat de netaansluiting maximaal 25 Ampère kan leveren. In de nacht wordt maar 5 Ampère gebruikt, dan is er dus 20 Ampère "over". Die stroom van 20 Ampère uit het net wordt dan gebruikt om een accu te laden. Hoe lang dit duurt is afhankelijk van de capaciteit van de accu en de ladingsgraad (SOC).

Wanneer overdag bijvoorbeeld voor een beperkte tijd 100 Ampère benodigd is, dan zal 25 Ampère daarvan uit het net betrokken worden en de resterende 75 Ampère wordt door de accu van het EOS geleverd. Hoe lang deze 75 Ampère geleverd kan worden wordt bepaald door de capaciteit van de accu.

Deze peakshaving kan ook financieel gedreven zijn. Een netaansluiting die (als voorbeeld) 100 Ampère kan leveren kost jaarlijks veel meer dan een 25 Ampère netaansluiting. Afhankelijk van de kosten van het EOS (en vooral de benodigde accucapaciteit) kan een EOS een financiële aantrekkelijke keuze zijn om de hoge kosten van een zware netaansluiting te voorkomen.

Met peakshaving, "schaaf je pieken uit de opname van elektriciteit uit het net". Dat kan dus zijn omdat vanwege congestie stomweg niet voldoende netcapaciteit beschikbaar is, maar kan dus ook financieel gedreven zijn.

Handelen in elektriciteit

Een EOS kan gebruikt worden om op momenten dat elektriciteit goedkoop is, de accu te laden en op momenten dat de elektriciteitsprijs hoog is, de opgeslagen energie aan het net terug te leveren.

Als je er voor zorgt wordt dat de inkoopsprijs voldoende laag is, en verkoopsprijs voldoende hoog is, en dit verschil zodanig is dat de kosten van het EOS binnen een paar jaar terug te verdienen is, dan kan zo'n elektriciteit handelend EOS geld opleveren.

Voor particulieren is dit een risicovolle investering, zeker als in 2027 de salderingsregeling op houdt te bestaan omdat dan ook belasting en btw betaald moet worden over de "handel".

Handelen in elektriciteit is alleen mogelijk als je een energiecontract hebt met dynamische tarieven, die dus constant fluctueren.

Tevens moet het EOS "gevoed" worden met actuele elektriciteitprijzen, want dit EOS zal normaal gesproken, geheel autonoom bepalen wanneer elektriciteit gekocht of geleverd wordt. En deze informatie over elektriciteitsprijzen vereist soms een betaald abonnement.

Deze handel wordt "day ahead handel" genoemd, omdat een dag van te voren de elektriciteitsprijzen bekend zijn en particulieren een dag van te voren kunnen bepalen of ze elektriciteit willen afnemen (kopen) of leveren (verkopen).

Noodstroom

Een EOS kan ook gebruikt worden om te zorgen dat tijdens een stroomstoring toch elektriciteit in de woning beschikbaar is. een noodstroomvoorziening dus.

In de meest simpele vorm betreft dit een stopcontact dat zich op het EOS bevindt. Zodra de netspanning weggevallen is, kan je dit stopcontact aan zetten en daarop, met verlengsnoeren bijvoorbeeld je koelkast en vriezer aansluiten. Dat is wel een gedoe met kabels, maar het is mogelijk.

Een luxere vorm van noodstroom is dat op het moment dat de netspanning wegvalt automatisch bij één of een aantal geselecteerde elektriciteitsgroepen automatisch omgeschakeld worden van koppeling naar het net, naar koppeling naar het EOS die dan als noodstroomvoorziening werkt. Dit overschakelen duurt een aantal seconden tot iets meer dan een minuut.

Noodstroom met UPS functie

Sommige EOS hebben een UPS functie, daarbij zal de noodstroomvoorziening zo snel omschakelen van netbedrijf naar eilandbedrijf dat de aangesloten elektrische apparatuur, zelfs gevoelige computers hier niets van merken.

Off-grid

Een off-grid EOS kan elektriciteit leveren ondanks dat er geen koppeling is met het net. Dat betekent men zelf moet zorgen voor elektriciteitsopwekking met bijvoorbeeld zonnepanelen en dat overdag daarmee de accu van het EOS geladen wordt waardoor in de avond en nacht toch elektriciteit beschikbaar is.

Bij een off-grid EOS zal de accu, in de praktijk betreft dit vele parallel geschakelde accu's, een flinke capaciteit moeten hebben, om zon-arme dagen te overbruggen.

Wil je het hele jaar met een off-grid EOS over elektriciteit kunnen beschikken dan zal doorgaans gekozen worden om een enorme hoeveelheid zonnepanelen te installeren. In de donkere maanden ontvang je maar zo'n 10% van de energie die je in de zomer van je zonnepanelen krijgt (in NL en BE). Daarom heb je een enorme overcapaciteit nodig van je zonnepanelen om ook in de winter nog over elektriciteit te beschikken.

Netstabiliteit

In het elektriciteitsnet is regelmatig sprake van een onbalans. Op bepaalde momenten is er energie "over" en op andere momenten is er energie "te kort".

De netbeheerder wil kost wat kost een overschot of tekort voorkomen. Want als niet ingegrepen wordt bij een overschot, zal de netspanning stijgen en bij een tekort zal deze dalen. Normaal is dit 230 Volt, en de netbeheerder heeft de wettelijk taak om dit binnen een marge van plus of min 10% te houden.

Dus de spanning van een 230 Volt aansluiting mag niet hoger worden dan 253 Volt en niet lager dan 207 Volt.

Soms is de nood zo hoog dat de netbeheerder aan bepaalde (contractueel verbonden partijen) vraagt om "meteen" een bepaalde (zeer grote) hoeveelheid energie af te nemen (bij een overschot) of juist te leveren (bij een tekort).

Omdat die nood bij de netbeheerder heel groot kan zijn, zal ook de beloning voor deze afname of leveringsdienst groot zijn. Zo kan op bepaalde momenten het twintigvoudige van de normale elektriciteitsprijs betaald worden door de netbeheerder, als die contractant maar energie meteen afneemt of juist levert. Netstabiliteit voor alles.

De partijen (bedrijven) die deze diensten aanbieden, en de netbeheerder helpen bij de netstabiliteit, doen dit niet uit idealisme, maar uit financieel gewin.

Die partijen kunnen heel divers zijn, een bedrijf dat zijn productie tijdelijk stil legt (en daarvoor betaald wordt), een windmolen die stilgezet wordt (en daarvoor betaald wordt), een waterkrachtcentrale in het buitenland die even veel energie levert (of juist opneemt en daarmee het water weer omhoog pompt en ook daarvoor betaald wordt).

Maar er zijn ook partijen die met grote accusystemen veel elektrische energie in een korte tijd kunnen afnemen of leveren. En die accusystemen zijn ook een vorm van een EOS.

Deze partijen die contractueel verplicht zijn om elektriciteit "op afroep, en wel meteen" af te nemen of te leveren, kunnen geen particulieren zijn. De netbeheerder wil alleen maar met "hele grote partijen" zaken doen. Immers het gaat bij een onbalans niet om 10 kWu die even weggewerkt moet worden, maar bijvoorbeeld om honderden MWu.

Feitelijk is dit EOS gelijk aan een particulier die het EOS gebruikt om te handelen in elektriciteit, alleen nu dient het twee doelen. Deze mogelijke handel in elektriciteit is primair geschapen door de netbeheerder vanwege netstabiliteit. De eigenaar maakt daar slim gebruik van en ziet er een verdienmodel in.

Deze "handel" wordt "onbalansmarkt" genoemd en werkt op zéér korte termijn, vrijwel meteen.

  1. Wanneer je een driefase netaansluiting hebt, kan je niet "zomaar" een omschakelaar kopen, maar vereist dit een speciale driefase omschakelaar met na- en voorijlende nul contacten. Lees hier meer over in dit artikel.

Verder lezen

Dit artikel maakt deel uit van een artikelenreeks waarbij we de vele aspecten van de energie opslagsystemen (thuisbatterijen) bespreken.


publicatie: 20250719

aanpassing/controle: 20260723

Foutje of aanvulling? Stuur ons een reactie