Wat zijn de "donkere maanden"?

Voor zonnepaneelbezitters, en vooral voor diegene die off-grid zijn, zijn de donkere maanden, de maanden waarin de zonnepanelen vrijwel geen elektriciteit produceren. Die periode strekt zich uit van circa november tot en met februari.

Donkere maanden zijn de donkerste maanden van het jaar

We zijn niet zwartgallig en ook niet depressief, maar ieder jaar maken we vier maanden mee waarin we de wereld heel donker inzien. Dat zijn de maanden waarbij de zonnepanelen enorm weinig elektriciteit produceren.

De productie is in die maanden maar circa 10% van de productie in de late lente periode en zomermaanden. Even wat praktijkcijfers in juni roduceerde de zonnepanelen bijvoorbeeld 223 kWu per week, in de maanden november, december, januari en februari was dat circa 42 kWu per week, dat is dus maar 18% van de productie in juni. Het diepste dal ligt in december met een gemiddelde opbrengst van 18 kWu per week en dat is 8% van de opbrengst in juni.

Dat de opbrengst in deze donkere maanden zo gering is te verklaren door twee factoren. Als eerste is de daglengte, de tijd dat de zon kán schijnen, is heel kort. De zon is nog niet op of hij gaat al weer onder.

Als tweede staat de zon veel lager aan de horizon dan in de zomer, dus is de hoek van instraling ook veel kleiner en daardoor neemt de intensiteit van de zonnestralen sterk af. Als het de zon schijnt in december zal je buiten niet snel verbranden, al loop je een uur in de felle volle zon, verbranden doe je niet. Dat moet je rond juni niet proberen zonder je in te smeren.

Wat zijn de gevolgen hiervan?

Voor de zonnepaneelbezitter zijn de gevolgen enorm. In de periode van de donkere maanden, is het elektriciteitsverbruik juist véél hoger dan in de zomermaanden. Als je een warmtepomp hebt, dan helemaal.

De behoefte aan elektrische energie is in die donkere maanden enorm hoog, maar de productie van de zonnepanelen is juist enorm laag. Als je een energie opslagsysteem hebt (EOS) of thuisbatterij, dan ben je vrijwel niet in staat om in die maanden de accu volledig te laden, en als het dan een keertje lukt, dan volgt daarop een zeer lange periode dat dit niet meer mogelijk is.

Hoewel je een thuisbatterij hebt om juist zonloze momenten te overbruggen, is tijdens die donkere maanden zo weinig zonne-energie beschikbaar dat je de accu nauwelijks kan gebruiken. Het staat in ieder geval in schril contrast met de andere maanden van het jaar.

De donkere periode moet je maar als bezinning gebruiken voor de periode die daarna komt. Net als na regen zonneschijn komt. Je moet door deze periode heen. Gewoon accepteren. Dat is eenmaal de consequentie van wonen in de Lage Landen. Realiseer eens wat zonnepaneelbezitters in Scandinavië in die periode meemaken.

Off-grid

Ben je off-grid, en ben je totaal afhankelijk van zonne-energie, nou dan weet je het wel. Kommer en kwel in deze donkere maanden. Al is je accu nog zo groot, binnen no-time is hij leeg. Je zal dus drastisch je elektriciteitsverbruik moeten beperken. Menig off-grid eigenaar heeft daarom een aggregaat of brandstofcel om toch nog een keer de was te doen, of het eten te koken.

Mogelijke oplossing

Feitelijk is voor dit donkere maanden probleem geen echte oplossing. Ja, je zou bijvoorbeeld vijf keer zoveel panelen moeten hebben als een "normale" woning. Maar zoveel dakoppervlak of tuinruimte heb je waarschijnlijk niet.

Maar, alle beetjes helpen. In deze donkere periode is iedere kWu er één. Het verdubbelen van het aantal zonnepanelen helpt al enorm. Vooral de zonnepanelen in diverse oriëntaties neerleggen. Dus een deel op het Oosten voor de ochtendzon, een deel op het Zuiden voor rond het middaguur en een deel op het Westen voor de avondzon. Met die diverse oriëntaties vergroot je de kans, dat als ineens kort het zonnetje zich laat zien, dat je die zonnestralen in ieder geval kan "oogsten". Heb je alleen maar zonnepanelen op het Zuiden liggen, dan mis je regelmatig de boot, uhh..., zon.