Elektrische zelfvoorzienendheid

Elektrische zelfvoorzienendheid is de mate waarin je in je eigen opgewekte elektrische energie voorziet en dit wordt uitgedrukt in een percentage.

Hoe hoger dit percentage, hoe minder elektriciteit je van je energieleverancier afneemt, dus ook hoe lager je energierekening én je een bijdrage levert aan een beter milieu en een wereld zonder fossiele brandstoffen.

Wat is elektriciteit zelfvoorzienendheid?

Voordat particulieren zonnepanelen hadden, kwam alle elektrische energie van de energieleverancier. Toen was de zelfvoorzienendheid dus 0%. Vanaf 2000 werden zonnepanelen populair en werd het mogelijk om een deel van de elektrische energie zelf op te wekken en direct te gebruiken. Daarmee steeg de zelfvoorzienendheid.

Bij gebruik van zonnepanelen wil je liefst dat alle elektrische energie die je gebruikt geleverd wordt door de zonnepanelen. Maar in de avond en nacht schijnt de zon niet. En als de zon schijnt dan leveren de panelen vaak meer elektriciteit dan je op dat moment nodig hebt. In dat geval lever je elektriciteit terug aan het net.

In de "donkere maanden" (november-februari) leveren de zonnepanelen zo weinig energie dat dit totaal ontoereikend is om je eigen verbruik af te dekken. Je zal dus nooit, tenzij je uitzonderlijke offers brengt, nooit 100% zelfvoorzienen d kunnen zijn.

Door je gedrag te veranderen, door elektrische energie te gebruiken op het moment dat je zonnepanelen die ook leveren, kan je de zelfvoorzienendheid sterk verhogen.

We hebben een aantal tips verzameld sommige zelfs behoorlijk onverwacht, waarmee je beter je eigen zonne-energie kan verhogen.

Wil je de zelfvoorzienendheid nóg verder verhogen, dan kan je overwegen om de zonne-energie die je overdag "over" hebt, en anders zou terugleveren aan het net, op te slaan in een energie opslagsysteem (EOS), vaak ook thuisbatterij genoemd.

Formule zelfvoorzienendheid

De zelfvoorzienendheid is met onderstaande formule te berekenen.

We gebruiken een voorbeeld om het duidelijker te maken. Stel de zonnepanelen hebben op een dag 25 kWu geleverd (dat kan je achterhalen op het display van de zonnepaneelinverter of de bijbehorende app).

Als je op die dag 15 kWu hebt teruggeleverd*, dus van die zonne-energie "maar" 10 kWu direct hebt gebruikt. En stel dat op die dag je 30 kWu uit het net hebt opgenomen*. Dan kunnen we het volgende berekenen:

* Dat kán je zien als je de energieleverancier toestemming geeft om dagelijks je meterstanden uit te lezen en die worden op hun website of een app getoond. Je kan dit ook zien als je een energiemeter hebt of een app zoals "Homewizard".

• levering zonnepanelen: 25 kWu
• teruglevering aan het net: 15 kWu
• Opname uit het net: 30 kWu
• werkelijk elektriciteitsverbruik: 25 - 15 + 30 = 40 kWu
• zelfvoorzienendheid: 1 - (30 / 40) = 0,25 dus 25%.

In dit voorbeeld is de zelfvoorzienendheid 25%, omdat een kwart van je werkelijke energieverbruik (0,25 x 40 kWu = 10 kWu) afkomstig was van je zonnepanelen (25-15=10 kWu).

Voor (100-25=75) 75% ben je dus nog "afhankelijk" van je energieleverancier.

Zou je alle teruggeleverde zonne-energie, hier 15 kWu, opgeslagen hebben in thuisbatterij, dan stijgt de zelfvoorzienendheid enorm.

• levering zonnepanelen: 25 kWu
• teruglevering aan het net: 0 kWu
• Opname uit het net: 15 kWu
• werkelijk elektriciteitsverbruik: 25 - 0 + 15 = 40 kWu (uiteraard verander je werkelijke verbruik niet)
• zelfvoorzienendheid: 1 - (15 / 40) = 0,625 dus 62,5%.

Je ziet dus dat door een thuisbatterij te gebruiken is (in dit fictieve voorbeeld) de zelfvoorzienendheid gestegen van 25 naar 62,5%. Dit is een enorme stijging en is maar over één dag gemeten. Over een jaar gezien zal die stijging minder spectaculair zijn, maar blijft significant.

100% zelfvoorzienend, ook wel off-grid genoemd

Als je 100% zelfvoorzienend wil zijn, dus al je elektrische energie zelf produceren, dan is dat een énorme opgave, vrijwel onmogelijk, althans hier in de Lage Landen.

Dit vereist drie dingen: 1. flink veel zonnepanelen, 2. een energie opslagsysteem met een behoorlijk grote accu en 3. vooral tijdens de donkere maanden een enorme gedragsverandering.

Juist in die donkere maanden zijn er soms vier of meer dagen dat de zonnepanelen vrijwel geen elektriciteit opwekken. Dan moet je tering naar de nering zetten. Je kan niet anders. Je hebt namelijk geen koppeling meer met het elektriciteitsnet (dat is even een aanname) en als je accu op is, dan gaat het licht letterlijk uit.

Dat wil je niet, dus juist in die donkere maanden zal je héél erg op de vulgraad van de accu letten en alleen het allernoodzakelijkste aan elektriciteit gebruiken.