Elektrische zelfvoorzienendheid

Elektrische zelfvoorzienendheid (EZV) wordt uitgedrukt in een percentage. Het geeft aan hoeveel procent van de benodigde elektrische energie door jezelf wordt geproduceerd. Hoe hoger het percentage, hoe minder elektrische energie je afneemt (dus afhankelijk bent) van je energieleverancier, hoe lager je energierekening én je bijdraagt aan een beter milieu en de transitie naar een fossielvrije wereld.

Wat is elektriciteit zelfvoorzienendheid?

Traditioneel betrokken we alle elektrische energie van het net (van de energieleverancier). In dat geval is de zelfvoorzienendheid 0%. Bij de ingebruikname van zonnepanelen wordt een deel van de geproduceerde elektrische energie direct gebruikt door de apparaten in je woning. Wat je over hebt wordt teruggeleverd aan het net.

Wanneer je zonnepanelen hebt, wil je liefst dat alle elektrische energie die je nodig hebt (in een jaar) geleverd wordt door de zonnepanelen. Dus dat je geen afname (geleverde energie) meer hebt vanuit het net. Maar zo iets is natuurlijk onmogelijk. In de avond en nacht schijnt de zon niet en in de donkere maanden (november-februari) leveren je zonnepanelen zo weinig op dat dit totaal ontoereikend is om je eigen verbruik af te dekken.

Daarnaast, op het moment dat je zonnepanelen energie leveren zal je doorgaans maar een laag verbruik hebben.

Wanneer je zonnepanelen hebt die per jaar evenveel produceren dan je jaarlijks verbruikt, zal je zelfvoorzienendheid maar circa 25% zijn. De overige 75% lever je dus terug aan het net. Als je bereid bent je gedrag aan te passen en de vaatwasser, wasmachine, stofzuiger, (keuken)boiler, warmtepomp en dergelijke voornamelijk te gebruiken als voldoende zonne-energie beschikbaar is, dan zal je zelfvoorzienendheid stijgen naar bijvoorbeeld 33%.

Door je zelfvoorzienendheid in elektriciteit uit te rekenen wordt je bewust in hoeverre, zover dit praktisch mogelijk is, je verbruik van elektrische energie samen laat vallen met de momenten dat je zonnepanelen energie opwekken.

Thuisbatterij

Wanneer je een thuisbatterij hebt of aan gaat schaffen kan je een deel van de niet gebruikte zonne-energie tijdelijk in een accu opslaan in die in de avond en nacht gebruiken. Daarmee stijgt ook je zelfvoorzienendheid.

Formule

Zelfvoorzienendheid is het percentage van je werkelijk verbruikte energie per jaar gedeeld door de energie die je zonnepanelen hebben geleverd en direct een bijdrage hebben geleverd aan je verbruik. Hieronder geven we de formules om dit uit te rekenen.

Een voorbeeld maakt het duidelijker. Stel je zonnepanelen hebben in één week 300 kWh geleverd (dat is af te lezen op de zonnepaneelinverter of de bijbehorende app). Stel dat je in diezelfde week 200 kWh hebt teruggeleverd* en stel dat de afname (levering vanuit het net) van elektrische energie in die week 150 kWh is geweest*. Dan kunnen we het volgende berekenen:

* Dat kán je zien als je de energieleverancier toestemming geeft om dagelijks je meterstanden uit te lezen en die worden op hun website of een app getoond. Je kan dit ook zien als je een energiemeter hebt zoals "Homewizard".

• Levering zonnepanelen: 300 kWh
• Teruglevering aan het net: 200 kWh
• Opname uit het net: 150 kWh
• Werkelijk elektriciteitsverbruik: 300 - 200 + 150 = 250 kWh
• Zelfvoorzienendheid: 1 - (150 / 250) = 0,4 dus 40%.

In dit voorbeeld is de zelfvoorzienendheid 40%. Omdat 40% van het totale energieverbruik (direct) geleverd is door je zonnepanelen. Dus voor 60% van je energieverbruik (150 kWh) ben je "afhankelijk" van het net (je energieleverancier).

Zelfvoorzienendheid met thuisbatterij

Stel dat je een thuisbatterij gaat gebruiken. En laten we eens stellen dat je daarmee in het voorbeeld van hierboven 60 kWh van de zonnepanelen in de accu hebt kunnen opslaan en in de avond/nacht die opgeslagen energie uit de accu hebt gebruikt. De teruglevering van zonne-energie is daarmee gereduceert van 200 naar 140 kWh.

• Levering zonnepanelen: 300 kWh
• Teruglevering aan het net: 140 kWh
• Opname uit het net: 90 kWh (dat is die 150 kWh uit het vorige voorbeeld minus de 60 kWh uit de thuisbatterij)
• Werkelijk elektriciteitsverbruik: 300 - 140 + 90 = 250 kWh
• Zelfvoorzienendheid: 1 - (90 / 250) = 0,64 dus 64%.

Door het gebruik van de thuisbatterij is (in dit voorbeeld) de zelfvoorzienendheid van 40% naar 64% gestegen. Dus 64% van je werkelijk elektriciteitsverbruik (dat niet veranderd is, die is 250 kWh geweest in die week) kwam uit de zonnepanelen en uit de accu. Nu is je afhankelijkheid gedaald naar 36%.

Off-grid

Wil je 100% zelfvoorzienend zijn, dus al je elektrische energie zelf produceren, dan is dat een hele opgave, maar niet onmogelijk. Dat vereist een flinke gedragsverandering: gebruik van elektriciteit afstemmen op de beschikbaar het daarvan en een zeer grote investering in zonnepanelen, accu's en omvormers.

Wanneer je 100% je eigen energie produceert kan je overwegen om de elektriciteitsaansluiting op te heffen, dat scheelt je maandelijkse netbeheerkosten.

Bedenk wel dat in de Lage Landen, compleet off-grid gaan vrijwel onmogelijk is. In de donkere maanden is nauwelijks zonne-energie beschikbaar. Je zal dus, juist voor die donkere periode, enorm veel extra zonnepanelen moeten plaatsen om toch nog "een klein beetje" elektriciteit te oogsten, en dan nog kom je te kort. Een "oversized" accu zal dan iets helpen, maar ook die is na een korte periode leeg.

Echt off-grid is alleen maar op te lossen door, in die periode, zéér drastisch het elektriciteitsverbruik te beperken.