Wat houdt nul op de meter (NOM) in?

Nul op de meter is een term die gebruikt wordt bij een thuisbatterij en beschrijft precies wat het doel is van een thuisbatterij, zorgen dat steeds "nul op de meter" staat. Met nul wordt in dit geval bedoeld, geen energieverbruik.

Introductie, slimme meter

Met een thuisbatterij wordt gestreefd om "nul op de meter" te krijgen. De slimme meter, de kWu meter, registreert constant je verbruik. Dat verbruik wordt uitgedrukt in Watt.

Loop maar eens naar je slimme meter, daar zie staan "actueel verbruik" en dan een waarde in Watt. Bijvoorbeeld 250 Watt. Als je vier uur lang 250 Watt verbruikt, dan heb je 1 kWu energie verbruikt. Want 250 Watt x 4 uur = 1000 Wattuur en dat schrijven normaal als 1 kWu.

Je wil natuurlijk je energierekening zo laag houden, dus ook zo weinig als mogelijk energie uit het net gebruiken. Daarvoor heb je zonnepanelen gekocht, en die verlagen de opname van elektriciteit uit het net.

Als die zonnepanelen elektriciteit leveren, zal dat automatisch gebruikt worden door de apparaten in je woning. Maar als de zonnepanelen méér produceren dan je apparaten op dat moment gebruiken, dan heb je zonne-energie over, en dat wordt dan automatisch teruggeleverd aan het net.

Stel dat je 250 Watt gebruikt, maar de zonnepanelen leveren 750 Watt, dan heb je 500 Watt "over" en dat gaat dan het net op. Dat wordt teruggeleverd.

Dat kan je zien bij je slimme meter want die geeft op dat moment een verbruik aan van -500 Watt. Een negatieve waarde, ten teken dat je teruglevert.

Hoe bereikt een thuisbatterij nul op de meter?

Dat terugleveren dat levert nauwelijks iets op, en soms moet je er ook nog voor betalen. Met een thuisbatterij kan je, als je zonne-energie over hebt, deze gebruiken om de accu in de thuisbatterij te laden. En in de avond en nacht, levert de thuisbatterij die opgeslagen energie terug aan je woning en kunnen je apparaten werken op "opgeslagen zonne-energie", hoe mooi is dat?

De vraag is, hoe weet de thuisbatterij wanneer je zonne-energie over hebt, of juist te kort komt, zoals in de avond en nacht? Dat weet hij doordat de thuisbatterij je verbruik, positief of negatief, van de slimme meter krijgt.

Die gegevens van je slimme meter moeten wel eerst door een apart kastje uit de slimme meter gelezen worden. Dat is de taak van een zogenaamde P1 dongle, ook wel geschreven als P1 dongel.

Een P1 dongle is een klein doosje met een klein snoertje en stekkertje. Dat stekkertje steek je in de zogenaamde P1-port van de slimme meter (iedere slimme meter heeft die), vaak verscholen achter een klepje. Dat gaat zéér eenvoudig, iedereen kan dat.

Die P1 dongle leest de verbruikgegevens uit de slimme meter en zendt deze via een kabel, of draadloos (WiFi), naar bijvoorbeeld je thuisbatterij. Maar je kan die gegevens ook zien op je telefoon.

De bekendste P1 dongle wordt gemaakt door HomeWizard. Voor een paar tientjes koop je er een en met een gratis app, kan je continue je huidige verbruik zien, maar hij houdt ook je verbruik van de afgelopen jaar bij. Reuze handig, een aanrader.

De thuisbatterij moet je, via een app, koppelen aan die P1 dongle. Als de slimme meter -500 Watt registreert als je huidige "verbruik", dan ben je dus aan het terugleveren. En op dat moment zal de thuisbatterij de accu gaan laden met een vermogen van ook 500 Watt.

Doordat je verbruik met 500 Watt stijgt, doordat de accu met in dit voorbeeld 500 Watt geladen wordt, zal je verbruik zoals de slimme meter dit registreert 0 Watt zijn. Nul, vandaar "nul op de meter". De thuisbatterij streeft naar 0 Watt door overtollige zonne-energie in de accu te stoppen.

Maar ook andersom, als je verbruik nu ineens toeneemt naar 1100 Watt, omdat je een apparaat aanzet, dan kom je 600 Watt te kort (in dit voorbeeld). De zonnepanelen leveren 500 Watt, je verbruik is 1100 Watt, dus 600 Watt te kort.

Ook dan springt de thuisbatterij bij. Die "ziet" via die P1 dongle dat het verbruik ineens is gestegen naar 600 Watt. En wat doet de thuisbatterij dan? Die gaat dan, in dit geval, 600 Watt "leveren".

De zonnepanelen leveren 500 Watt, de thuisbatterij levert 600 Watt, samen 1100 Watt. Je apparaten in de woning verbruiken 1100 Watt, en samen met de zonnepanelen en thuisbatterij zal je niets opnemen uit het net. Je verbruik is op dat moment 0 Watt. Nul op de meter dus.

Gaat de zon harder schijnen en je zonnepanelen leveren 1300 Watt op, en je apparaten gebruiken op dat moment nog 1100 Watt, dan heb je 200 Watt over. Die zouden het net op gaan, maar de thuisbatterij past zich aan en gaat de accu laden met, in dit geval 200 Watt. Ook dan weer nul op de meter.

Hoe snel past de thuisbatterij zich aan?

De slimme meter stuurt iedere seconde de verbruikgegevens via de P1 poort, en de P1 dongle zijn gegevens naar de thuisbatterij. Die kan zich dus iedere seconde aanpassen op je gewijzigde verbruik/teruglevering naar het net.

Als je een apparaat aanzet, dan zie je het verbruik eerst stijgen, en daarna compenseert de thuisbatterij na een ruime seconde dit verbruik en gaat het naar 0 Watt.

Omdat je verbruik, en levering van zonne-energie, continue kleine wisselingen kent, zal je zien dat het verbruik bij gebruik van een thuisbatterij constant rond de 0 Watt schommelt. Het ene moment verbruik je bijvoorbeeld 26 Watt, de volgende seconde lever je 14 Watt terug, et cetera. Echt "nul" is technisch onmogelijk, maar het verbruik (of teruglevering) zal zéér gering zijn.

DSMR3, DMSR4, DSMR5

De netbeheerder die de slimme meters installeert heeft door de jaren heen de slimme meter verbetert, onder andere voor wat betreft de communicatie met de P1-poort. Dat is vasgelegd in een document dat DSMR heet. Dat staat voor Dutch Smart Meter Requirements.

Inmiddels zitten we bij revisie 5 en daarom worden dit DSMR5 meters genoemd. De belangrijkste verbetering ten opzichte van DSMR4 is dat de DSMR4, en alle versies daarvoor, maar een keer per tien seconde de gegevens verstuurt, waaronder het actuele gebruik, en de DSMR5 dit iedere seconde doet.

Een thuisbatterij die gebruik maakt van de slimme meter gegevens, zal met een DSMR5 meter veel beter preseren dan een DSMR4 of daarvoor. Ga maar na, stel dat je een waterkoker aanzet van 2400 Watt, dan zal pas na circa tien seconden de slimme meter dit hogere verbruik doorgeven aan de thuisbatterij. Dus voor die tijd zal je 2400 Watt uit het net opnemen, wat geld kost, terwijl dit ook uit de thuisbatterij kon komen.

Als je de waterkoker uitzet, dan zal ook weer na maximaal tien seconden, een lager 2400 Watt lager verbruik aan de thuisbatterij doorgegeven worden. In de tussentijd zal de thuisbatterij onnodig 2400 Watt elektriciteit leveren die je niet nodig hebt, dus die worden teruggeleverd aan het net.

Dat de slimme meter iedere tien seconden een meteting beschikbaar stelt (intern werkt hij natuurlijk wel héél snel), betekent niet dat je iedere keer dat je een apparaat in- en uitschakelt, je tien seconden wachttijd hebt, dat is natuurlijk maar op welk moment je het apparaat in- of uitschakelt ten opzicht van de tien seconden interval van de slimme meter. Dit middelt zich uit en zal dus vijf seconden tijdens het inschakelen en vijf seconden tijdens het uitschakelen dat de thuisbatterij te weinig, of juist te veel levert.

Mocht je een thuisbatterij overwegen en je hebt nog een oude slimme meter, dan kan je een nieuwe aanvragen bij je netbeheerder. Maar dat kost iets van 150 euro of zo.