Wat is een aardlekautomaat en wat verschil dat van een aardlekschakelaar en installatieautomaat?

Een aardlekautomaat combineert de twee functies in één behuizing: een aardlekschakelaar en een installatieautomaat, vandaar de samentrekking van die twee woorden: aardlekautomaat.

Introductie

De aardlekautomaat is een logische ontwikkeling geweest, eerst hadden we "zekeringen" (waarbij een draadje doorsmolt), die waren maar éénmalig bruikbaar. Die zekeringen werden vervangen door de installatieautomaat, of kortweg "automaat" genoemd. Dat is een zekering die, nadat hij de stroom heeft uitgeschakeld bij een kortsluiting of overbelasting, met een hendeltje weer in te schakelen is (te resetten), dat was wel erg handig.

Voor de persoonlijke veiligheid, dat je niet dood gaat als je de elektriciteit per ongeluk aanraakt, werd de aardlekschakelaar (ALS) bedacht. Wat een prachtige uitvinding.

In een groepenkast vanaf circa 1980 trof je een aardlekschakelaar aan voor de persoonlijke beveiliging, en iedere elektriciteitsgroep had een eigen installatieautomaat (zekering).

Later schreef de NEN1010 norm voor dat in een groepenkast per vier groepen één aardlekschakelaar gebruikt moest worden, dus kwam er een tweede aardlekschakelaar in de groepenkast die daarmee steeds voller werd. Dat was de aanleiding voor fabrikanten om de aardlekschakelaar en automaat samen te voegen tot één apparaatje: de aardlekautomaat.

De voordelen zijn legio, hij neemt minder ruimte in beslag neemt (dan ALS en automaat), de tijd om één aardlekautomaat te installeren is korter dan een ALS en automaat samen, de aardlekautomaat is goedkoper dan de ALS en automaat samen en geeft de aardlekautomaat minder warmte af dan een ALS en automaat samen, dus minder verlies en warmte in de groepenkast.

Tegelijkertijd, en dit is een grote drijfveer geweest achter de snelle opmars van de aardlekautomaat, vond er een andere – verontrustende – ontwikkeling plaats, de "aarde" blijkt in steeds meer woningen geen goede aarde te zijn en als gevolg daarvan zal bij een kortsluiting naar aarde de automaat mogelijk niet meer de stroom onderbreken.

Gelukkig levert de aardlekschakelaar en natuurlijk ook de aardlekautomaat een oplossing, want die schakelt de stroom bij een kortsluiting naar aarde wél uit. Lees hier meer over in het artikel waarom de aardlekschakelaar steeds meer de taak van de automaat (zekering) overneemt. Mede daarom worden in steeds meer groepenkasten worden geen installatieautomaten meer gebruikt, maar wordt iedere elektriciteitsgroep voorzien van een aardlekautomaat.

Welke verschillende aardlekautomaten zijn te koop en waarin verschillen ze?

Als je een aardlekautomaat koopt blijkt de keuze enorm groot te zijn, niet alleen wat betreft de verschillende fabrikanten, maar de enorme veelheid aan uitvoeringen. Hieronder sommen we de belangrijkste kenmerken in waar je rekening mee moet houden tijden het aanschaffen van een aardlekautomaat.

• éénfase (2 polig) of driefase aardlekautomaat (4 polig)
• DIN-rails modulebreedte
• zekeringwaarde, ook wel nominale stroom genoemd (bijvoorbeeld 16A of 20A)
• de uitschakelkarakteristiek van de automaat (type B of C)
• de lekstroomdetectiewaarde (10 mA, 30 mA, 100 mA of 300 mA)
• type aardlekdetectie (type A of B)
• de breedte die de aardlekautomaat inneemt in de groepenkast
• spanningsafhankelijke of spanning onafhankelijke aardlekautomaat
• positie nulaansluiting (links/rechts)
• schroef, steek of busboard aansluitingen
• minimale en maximale draaddiameter die gebruik mag worden
• stroomonderbrekingscapaciteit
• vermogensverlies

enkelfase of driefase aardlekautomaat

De aardlekautomaat is verkrijgbaar in een enkelfase uitvoering, voor normale groepen, of een driefase uitvoering voor groepen waarop driefase apparaten aan gekoppeld zijn zoals een warmtepomp of EVSE (laadpunt).

De 1-fase variant schakelt met twee polen, dus bij afschakeling schakelt hij de fase én de nuldraad af. De 3-fase versie schakelt vier polen, drie fases en de nul.

DIN-rails modulebreedte

Dit is een puntje van aandacht. De enkelfase aardlekautomaat was vroeger twee DIN modules breed. Tegenwoordig levert haast iedere fabrikant de aardlekautomaat ze in een één DIN breedte uitvoering, dat scheelt enorm veel ruimte in de groepenkast. Vergelijk de foto hiernaast eens met de foto bovenaan het artikel, beiden zijn enkelfase aardlekautomaten maar het verschil in ruimte die ze innemen is overduidelijk te zien.

Overigen kenmerken

Voor de overige kenmerken zoals de nominale stroomwaarde, uitschakelkarakteristiek e.d. verwijzen we naar het artikel van de installatieautomaat waarin we dit uitvoerig hebben beschreven. Voor de aardlek-kenmerken, zoals de lekstroomdetectiewaarde en type aardlekdetectie verwijzen we naar het artikel van de aardlekschakelaar.