draaistroom

Draaistroom is een type wisselspanning elektriciteitsaansluiting waarbij drie fasen gebruikt worden. Dit type aansluiting wordt ook wel krachtstroom, sterkstroom of driefasenstroom genoemd.

Betekenis

Elektriciteit werd traditioneel opgewekt door een dynamo die aangedreven werd door bijvoorbeeld waterkracht een dieselmotor of met stoom die een turbine aandrijft. Een dynamo is een spoel (geïsoleerde draad die rond een metalen kern is gewikkeld) waar een magneet langsdraait met zijn Noord- en Zuidpool en dan wisselspanning opwekt. Ooit heeft men er voor gekozen om de dynamo niet één spoel, te geven (met dan twee aansluitingen) maar drie spoelen.

De dynamo bestaat uit drie spoelen die in een cirkel gemonteerd zijn. De hoek tussen die spoelen is 120°. In het midden van die cirkel (van spoelen) bevindt zich een as waarop een magneet gemonteerd is. Die as wordt aangedreven door voornoemde krachtbronnen zoals dieselmotor, waterkracht of stoom (turbine).

Zodra de magneet langs een spoel draait ontstaat in die spoel een spanning, die neemt eerst toe bij nadering van de magneet en neemt weer af zodra de magneet zich van de spoel beweegt. Die spoel heeft twee draden. Tussen die twee draden ontstaat een wisselende spanning. Niet alleen wisselt de spanning van niveau (waarde), hij wordt eerst almaar hoger en daarna almaar lager (bij het passeren van de magneet) maar als de andere kant van de magneet op een gegeven moment langskomt (die een tegengestelde magnetische pool heeft, een magneet heeft immers altijd een Noord- en Zuidpool), dan zal de spanning negatief worden (de plus en min draaien dan om).

De dynamo heeft echter drie spoelen, dus drie maal twee draden. Eén kant van die drie spoelen worden aan elkaar verbonden. En dat wordt de gemeenschappelijke "nul" genoemd. Op de andere kant van die drie spoelen staat een wisselende spanning van (in dit voorbeeld) 230 Volt als je dit meet ten opzichte van de gemeenschappelijke nuldraad.

Omdat de drie spoelen in een cirkel staan rond de ronddraaiende magneet, zal eerst de spanning in de eerst spoel toe- en daarna afnemen (als de Noord-kant van de magneet de spoel benaderd of juist verwijderd). Vervolgens passeert de Noordpool van de magneet spoel nummer twee en ook daar loopt de spanning eerst toe en daarna af. Vervolgens komt de Noordpool bij de derde spoel en daar gebeurt hetzelfde. Vervolgens heeft de Noordpool van de magneet precies een cirkel afgelegd en keert weer terug in de beginstand.

Als je naar de spanning kijkt op de drie spoelen dan zie je dat ze achter elkaar de spanning laten stijgen en dalen. In de volgorde hoe ze in de cirkel staan rond de magneet. Met de spanning die in de spoelen wordt opgewekt kan een stroom opgewekt worden.

De stroom die door de spoelen zal lopen volgt gelijke tred met de draaiing van de magneet. De stroom die door de drie individuele spoelen loopt wordt daarom "draaistroom" genoemd.

Traditioneel had iedere woning een 230 Volt aansluiting (vroeger was dit 220 Volt en lang daarvoor 110 Volt). Je huis werd daarbij aangesloten op één van de drie spoelen van de dynamo van de elektriciteitscentrale. De andere twee spoelen werden voor de twee buren naast jouw woning gebruikt.

Door de tijd heen zijn we echter steeds meer elektriciteit gaan gebruiken. En werd het steeds gebruikelijker een woning niet op één van de spoelen van de dynamo aan te sluiten, maar op alle drie. En zo'n aansluiting wordt een draaistroomaansluiting genoemd. Je krijgt dan drie draden plús een gemeenschappelijke nuldraad.

De term draaistroom is niet meer zo'n gebruikelijke term en wordt tegenwoordig sterkstroom-, draaistroom-, krachtstroom- of driefaseaansluiting genoemd.

230 of 400 Volt

Hoewel we in dit artikel niet ingaan op de details, maar het is vermeldenswaardig dat de spanning tussen aansluitingen van de spoel in de dynamo een spanning staat van 230 Volt (wisselspanning), Die spanning meet je dan tussen de gemeenschappelijke nulaansluiting en de andere kant van één van de spoelen. Het spanningsverschil dat aanwezig is tussen de spoelaansluitingen, is 400 Volt.

De gemeenschappelijke aansluiting waar de drie spoelen van de dynamo is aangesloten wordt de "nul" genoemd. De andere kant van de drie spoelen wordt de "fase" aansluitingen genoemd. Vandaar dat als je een draaistroom-, krachtstroom- of sterkstroomaansluiting hebt dit ook wel een "drie fasen aansluiting" wordt genoemd.

Welkekiezenglossarium

In dit glossarium zijn nog veel meer termen te vinden, van "aanlegthermostaat" tot "zonnecollector", zie het welkekiezenglossarium