actuator

Een actuator is een apparaat(je) die een klep/ventiel/kraan kan bedienen dus open of dicht kan zetten (en soms een stand daartussenin).

Betekenis

In het kader van dit glossarium is een actuator een elektrisch gestuurd apparaat die de stand van een ventiel/klep/kraan kan wijzigen. In plaats van dat je handmatig bijvoorbeeld een radiatorknop dicht of opendraait kan je de radiatorkraan vervangen voor een thermostaatventiel dat feitelijk gewoon een ventiel/klep/kraantje die bediend wordt door een pinnetje meer of minder ver in te drukken. Op het thermostaatventiel kan je een actuator plaatsen (schroeven of klikken) en door de actuator van een bepaalde spanning te voorzien bedient de actuator het pinnetje van het ventiel.

Actuators worden bij verwarming en ventilatie vooral toegepast wanneer de woning ingedeeld is in zones. Een zoneregelaar, zoals deze die gebruikt wordt bij verwarming, bedient de actuators van de betreffende ruimte.

Actuators werken op basis van elektriciteit en dat kan bijvoorbeeld 24 Volt of 230 Volt zijn en in enkele gevallen werken ze op batterijen.

Actuators zijn daarnaast verkrijgbaar in twee uitvoeringen: Normally Closed (NC) en Normally Open (NO). De NC versie staat dus normaal dicht en als je hij in de open stand gezet moet worden, dan pas moet je hem activeren met elektriciteit en kost dat continue (een klein beetje) stroom. Bij NO staat het ventiel constant open en bij activering met elektriciteit gaat hij dicht.

Actuators zijn verder in te delen in thermische motoren, met een servomotor of met een stappenmotor. De thermische motor versie heeft helemaal geen motor (maar wordt toch foutief "motor" genoemd), maar wordt het indrukken van de pin uitgevoerd doordat in de actuator een klein weerstandje zit die warm wordt door de stroom die door de weerstand vloeit (indien geactiveerd) en een cilinder met een warmte uitzettende stof een zuiger naar buiten duwt en bij afkoeling juist naar binnen trekt.

De actuators met een servomotor of stappenmotor gebruiken daadwerkelijk een motor(tje) voor het bedienen van het ventiel. Hoewel beide in principe het ventiel niet alleen dicht en open kunnen zetten maar ook alle standen daartussen, zien we dat de actuators met servomotoren merendeels alleen maar open of dicht kunnen staan en die met een stappenmotor ook met tussenstanden kunnen werken.

Actuators worden ook gebruikt bij een ventilatiesysteem dat met zones werkt, de ventielen en actuators zijn daar wat groter dan bij een verwarming maar het principe is hetzelfde.

Welkekiezenglossarium

In dit glossarium zijn nog veel meer termen te vinden, van "aanlegthermostaat" tot "zonnecollector", zie het welkekiezenglossarium