relatieve luchtvochtigheid

De relatieve luchtvochtigheid (soms afgekort met RV) is een procentuele waarde die aangeeft hoeveel procent waterdamp de lucht bevat ten opzichte van de maximaal te bevatten hoeveelheid waterdamp, maar wel in relatie tot de luchttemperatuur. Vandaar dat het ook de relatieve luchtvochtigheid wordt genoemd.

Betekenis

Lucht kan waterdamp bevatten. De maximale hoeveelheid waterdamp die lucht kan bevatten is afhankelijk van de temperatuur. Koude lucht kan weinig waterdamp bevatten, warmere lucht juist meer.

Hoeveel waterdamp de lucht bij een bepaalde temperatuur bevat ten opzichte van de maximale hoeveelheid te bevatten waterdamp (bij die luchttemperatuur) wordt uitgedrukt in een percentage en wordt relatieve luchtvochtigheid genoemd.

Een voorbeeld met eenvoudige (fictieve) waarden: stel dat een kubieke meter lucht met een temperatuur van 20°C maximaal 10 gram waterdamp kan bevatten. Stel dat je de relatieve vochtigheid wil meten van een kubieke meter lucht van 20°C, en die blijkt 5 gram waterdamp te bevatten, dan is de relatieve luchtvochtigheid 50%. Immers de gemeten hoeveelheid waterdamp van 5 gram, gedeeld door de maximale hoeveelheid waterdamp die de lucht bij 20°C kan bevatten (in dit voorbeeld 10 gram) is 5/10=0,5 en dat drukken we uit met procenten als 50%.

Stel dat die kubieke meter lucht (met nog steeds 5 gram waterdamp) verwarmd wordt van 20 naar 40°C, dan zal de relatieve luchtvochtigheid dalen naar bijvoorbeeld 25%, immers warmere lucht kan meer waterdamp bevatten.

Wanneer diezelfde kubieke meter lucht, met nog steeds 5 gram waterdamp, afkoelt naar 10°C dan is de relatieve luchtvochtigheid gestegen naar 100%. Meer waterdamp kan de lucht bij die temperatuur niet bevatten.

Zou diezelfde hoeveelheid lucht nog verder in temperatuur dalen, bijvoorbeeld naar 9°C, dan zou de relatieve luchtvochtigheid 110% moeten zijn, maar dat kan niet, het maximum is 100%. Dit is wat het dauwpunt wordt genoemd. Zodra de temperatuur zakt onder de 10°C, tot het moment dat het 9°C is, zal het "te veel" aan waterdamp uit de lucht komen en afhankelijk van de omstandigheden wordt condens/dauw, mist of regen gevormd en zodra de overtollige waterdamp uit de lucht is, is de relatieve luchtvochtigheid weer 100%.

Vandaar dat mist optreed bij een dalende luchttemperatuur en de mist weer optrekt (oplost) zodra de temperatuur stijgt (de lucht meer water kan bevatten).

Invloed op de mens

Voor de mens speelt de relatieve luchtvochtigheid een belangrijke rol. Zo heeft de wetenschap bepaalt dat in een woning een relatieve luchtvochtigheid van rond de 50% als gezond wordt gezien. Drogere lucht (met een lagere relatieve luchtvochtigheid) kan tot uitdroging van ogen en huid leiden. Bij hogere relatieve luchtvochtigheid bestaat een grotere kans op schimmelvorming en die schimmels kunnen ook in de longen terechtkomen.

Daarnaast speelt de relatieve luchtvochtigheid een belangrijke rol bij de temperatuurbeleving. De menselijke huid scheidt constant vocht af door de huidmondjes. Doordat water op de huid verdampt, wat thermische energie kost (warmte), zal de huid kouder aanvoelen dan het daadwerkelijk is. Hoe droger de lucht (hoe lager de relatieve luchtvochtigheid) hoe sterker dit effect. In droge lucht ervaren we de temperatuur lager dan hij daadwerkelijk is.

Wanneer de relatieve luchtvochtigheid stijgt, zal de huid minder makkelijk water kunnen verdampen, dus koelt de huid minder af en ervaren we de temperatuur warmer dan hij daadwerkelijk is.

Dit is de verklaring dat hoge temperaturen in de zomer in Nederland veel warmer en ondraaglijker worden ervaren door mensen als vergelijkbare temperaturen maar met een lagere relatieve luchtvochtigheid zoals je die aan kan treffen in zuidelijkere landen zoals in Frankrijk en Spanje.

De gevoelstemperatuur wordt dus beïnvloed door de relatieve luchtvochtigheid. Dat fenomeen speelt ook bij een airco een belangrijke rol. Niet alleen zorgt een airco dat de luchttemperatuur daalt maar ook de relatieve luchtvochtigheid (in de binnenunit van een airco ontstaat veel condenswater en dat water wordt afgevoerd buiten de woning waardoor de relatieve luchtvochtigheid daalt). Door die lage relatieve luchtvochtigheid zal meer vocht in onze huid verdampen en dat geeft een verkoelend effect.

Bij een cv-warmtepomp die een woning koelt (doordat de vloerverwarming koel wordt gemaakt), zal alleen de temperatuur dalen. Omdat er juist geen waterdamp condenseert bij dat type koeling, anders zou de vloer kletsnat worden, zal de relatieve luchtvochtigheid juist stijgen en ervaren we de temperatuurdaling minder sterk dan hij in werkelijkheid is.

De relatieve luchtvochtigheid kan gemeten worden met een hygrometer. Deze bestaan in twee basisuitvoeringen, een analoge hygrometer gebruikmakend van een haar, maar die is niet zo nauwkeurig en moet regelmatig gekalibreerd worden. De digitale hygrometer is beter hoewel je aan een doorsnee digitale hygrometer van een paar tientjes ook niet al te grote nauwkeurigheid moet toekennen, maar deze is zeker flink nauwkeuriger dan de haarhygrometer.

Welkekiezenglossarium

In dit glossarium zijn nog veel meer termen te vinden, van "aanlegthermostaat" tot "zonnecollector", zie het welkekiezenglossarium