expansievat

Een expansievat vangt de drukverschillen op in een centraal verwarmingssysteem die ontstaan door het uitzetten en krimpen van water en zorgt daarmee dat de druk niet te hoog wordt.

Betekenis

In een centraal verwarmingssysteem zal de temperatuur van het cv-water fluctueren. Wanneer het cv-water warmer wordt zet het water uit en als het kouder wordt krimpt het. Doordat een centraal verwarmingssysteem een gesloten systeem is (er kan geen water in of uit) zal tijdens het uitzetten van het water de waterdruk oplopen en bij krimp zal de waterdruk dalen.

Die drukverschillen zijn dusdanig groot dat dit zou kunnen leiden tot defecten, bijvoorbeeld het lekken van koppelingen. Een expansievat vangt deze drukverschillen op waardoor de druk min of meer constant is (doorgaans rond de 1,5 bar).

Het expansievat bestaat uit twee gelijke delen die lijken op twee braadpannen die op elkaar geplaatst zijn (zo is ook het idee ook ontstaan door de maker, Johan Wormmeester, destijds en in productie genomen door Flamco). Tussen de twee helften zit een rubberen vel.

Het expansievat heeft maar één aansluiting en die wordt aangesloten op een leiding van het verwarmingssysteem. De ene helft van het expansievat, dat in verbinding staat met de cv-leiding, is gevuld met cv-water. De andere helft van het expansievat is gevuld met stikstof (een gas) dat onder een bepaalde druk zich in het expansievat bevindt. Dit gas kan samengedrukt worden of juist expanderen (groter worden) en van deze eigenschap wordt in een expansievat gebruik gemaakt

Zodra druk in de leidingen van het cv-systeem stijgt door opwarming van het cv-water, zal het rubberen vel (gezien vanuit de leiding) bol gaan staan. Het volume van het cv-systeem wordt daarmee iets vergroot en daardoor blijft de druk constant. Wordt het water koud, dan neemt het volume van het water af en de druk wordt lager. Dan gaat het rubberen val in het expansievat hol staan.

Het expansievat heeft een beperkte levensduur. Die is korter dan de levensduur van een cv-ketel of cv-warmtepomp. De reden hiervan is dat het rubberen vel poreus wordt en gaat lekken. In het deel van het expansievat waar stikstof (een gas) hoort te zitten lekt er langzaam cv-water naar binnen. Op een gegeven moment bevat dat deel alleen nog maar cv-water waardoor het uitzetten en inkrimpen van het cv-water niet meer opgevangen kan worden.

Expansievat controleren op defect

Je kan controleren of een expansievat nog goed is door met een metalen voorwerp zoals een ring, schroevendraaier of sleutel tegen het expansievat te tikken. Het geluid dat ontstaat door het tikken moet verschillen tussen het ene en de andere helft van het expansievat (de ene moet holler klinken, de ander wat doffer). Wanneer beide helften hetzelfde geluid maken is het expansievat defect en moet deze vervangen worden.

Wanneer het rubberen vel in het expansievat gaat lekken zal je merken dat de waterdruk in de cv-leidingen lager wordt en je het water moet bijvullen in je verwarmingssysteem. Als je te vaak moet bijvullen dan kan de reden zijn dat je expansievat defect is.

Waar zit het expansievat, in de aanvoerleiding of de retourleiding?

Het expansievat hoort opgenomen te worden in de retourleiding. Wanneer je het expansievat in de aanvoerleiding zou opnemen werkt dit evengoed, maar doordat het water daar warmer is dan bij de retourleiding zal dit zorgen voor een kortere levensduur van het rubberen vel in het expansievat. Het expansievat opnemen in de retourleiding is daarom de beste keus.

Expansievat bij aardwarmte warmtepomp

Een expansievat komt je ook op andere plaatsten tegen, onder andere in het leidingsysteem dat gebruik maakt van aardwarmte, zoals bij een water-water warmtepomp.

Voordruk expansievat

Wanneer je een nieuw expansievat gaat kopen moet je letten op de grootte en de zogenaamde voordruk. Deze voordruk is afhankelijk van de plaats van het expansievat in je centraal verwarmingssysteem. Bevindt het expansievat zich helemaal bovenin de woning dan is daar de druk lager dan op de begane grond of kelder, want daar heb je te maken dat er een waterkolom van drie tot negen meter extra druk geeft. De grootte van het expansievat heeft een relatie met de waterinhoud van het verwarmingssysteem.

Welkekiezenglossarium

In dit glossarium zijn nog veel meer termen te vinden, van "aanlegthermostaat" tot "zonnecollector", zie het welkekiezenglossarium