Wat is een plug-and-play thuisbatterij?

Een thuisbatterij is verkrijgbaar (in dit kader) in twee uitvoeringen: de thuisbatterij die je op een aparte elektriciteitsgroep moet aansluiten en de thuisbatterij die voorzien is van een normale stekker die je in iedere willekeurig stopcontact kan steken.

De naam plug-and-play suggereert dat als je de stekker in het stopcontact hebt gestoken klaar bent en dat de thuisbatterij gelijk werkt, maar dat is iets te voorbarig. Niet dat het daarna heel moeilijk wordt.

In dit artikel gaan we in op de voordelen maar ook de nadelen van dit type thuisbatterij.

Wat is het doel van de plug & play thuisbatterij?

Het primaire doel van een plug en play thuisbatterij is om zoveel als mogelijk is in eigen elektriciteit te voorzien. De zonne-energie die je overdag over hebt (zelf niet meteen gebruikt) en normaal gesproken zou terugleveren aan het elektriciteitsnet, wordt opgeslagen in de accu van de thuisbatterij.

Wanneer het zonnetje onder gaat, kan je in de avond en nacht gebruik maken van de elektriciteit uit je thuisbatterij. Je voorkomt daarmee dat je elektriciteit van het net afneemt. Je elektriciteitsverbruik, het aantal kWu die je moet betalen aan de energieleverancier, zal dus afnemen. Ook zal je minder terugleverkosten hoeven te betalen, je levert immers minder zonne-energie terug aan het net.

Deze thuisbatterij levert je niet alleen in de avond en nacht je elektriciteit, maar dit kan ook overdag plaatsvinden als een donker wolkje voor de zon trekt en je op dat moment meer elektriciteit gebruikt dan de zonnepanelen opleveren.

Standaard zal een thuisbatterij streven naar "nul op de meter" ook wel afgekort tot NOM. Hoe dat werkt vertellen we hieronder.

Nul op de meter (NOM)

Een thuisbatterij bestaat feitelijk uit twee onderdelen, 1. de thuisbatterij en 2. een meetinstrument die je huidige verbruik meet.

Dat meetinstrument kent vele verschijningsvormen, de simpelste hebben vele al in hun meterkast hangen, dat is de slimme meter. Die slimme meter meet continue je verbruik, dat is bijvoorbeeld nu 560 Watt. De slimme meter maakt dit niet alleen beschikbaar voor je energieleverancier, maar is ook voor jou beschikbaar. Op de slimme meter zit een zogenaamde "P1-poort". Die P1-poort kan je gebruiken door een klein stekkertje in de slimme meter te steken. Daar hoef je geen toestemming voor te vragen, dat werkt bij iedereen.

De thuisbatterij levert meestal een "P1-dongle" een klein kastje die je met een klein snoertje in die P1-poort steekt. Die P1-dongle stuurt, meestal via wifi, het huidige verbruik aan je thuisbatterij door.

Stel dat hij meet dat je op dit moment 560 Watt verbruikt, dus afneemt van het net, dan zal hij meteen 560 Watt gaan leveren. Die 560 Watt komt dan niet meer uit het net maar uit je thuisbatterij, je maakt op dat moment dus gebruik van je eigen opgeslagen zonne-energie.

Als je nu je koelkast inschakelt, en die heeft een vermogen van bijvoorbeeld 80 Watt, dan is je verbruik op dat moment 560+80=640 Watt. Je thuisbatterij leverde al 560 Watt, maar dat is dus 80 Watt te weinig. Op dat moment zal die 80 Watt gedurende een seconde uit het net betrokken worden, dat registreert je slimme meter en geeft dat weer door aan je thuisbatterij, en die zal dan geen 560 maar 640 Watt gaan leveren.

De thuisbatterij past dus zijn geleverde vermogen continue af op het vermogen dat je op dat moment nodig hebt. Zo zorgt hij er voor dat je verbruik "op nul" blijft. Vandaar de term "nul op de meter".

Mocht je geen slimme meter hebben, dan zijn er nog andere meetmethoden om je huidige verbruik te meten. Zo kan gebruik worden gemaakt van een stroomklem (current clamp) ook wel stroomtransformator genoemd of kan er een kleine verbruiksmeter in je meterkast aangebracht worden. Beide geven aan je thuisbatterij ook je verbruik door en zo kan deze voor nul op de meter zorgen.

Werkelijk plug-and-play?

Is dit thuisbatterij werkelijk zo eenvoudig te installeren als de naam doet vermoeden? Dus inpluggen en gelijk er van gebruik kunnen maken? Nou, niet helemaal, maar het is echt eenvoudig.

De installatieprocedure werkt als volgt. Je pakt de thuisbatterij uit, je steekt de stekker in het stopcontact, welke je neemt maakt totaal niet uit, ieder stopcontact is geschikt.

Vervolgens steek je het snoertje van de P1-dongle in je slimme meter. Daarna zal je (meestal) via een te installeren app op je telefoon de thuisbatterij aan de P1 dongle moeten koppelen. Is dat gebeurd dan ben je klaar en gaat alles verder automatisch en heb je er geen omkijken naar.

Heb je geen slimme meter, of een slimme meter zonder P1-poort, dan zal je een elektricien een andere meetvoorziening in je meterkast laten aanbrengen. Hoe dat meetinstrument er uit ziet, dat is afhankelijk van wat de fabrikant van jouw thuisbatterij beschikbaar heeft. Maar veruit het eenvoudigs is de zogenaamde stroomklem ook wel current clamp genoemd. Die kan een elektricien in je groepenkast in tien minuten installeren en daarna kan je zelf de installatie afhandelen in de app.

Beperkingen in vermogen

Het is natuurlijk niet alleen maar goud wat er blinkt. Deze plug-and-play thuisbatterij heeft namelijk een beperking en dat is het maximale vermogen dat hij kan leveren. Dat is beperkt tot 800 Watt. Dat is een wettelijke beperking en die is er voor onze eigen (brand) veiligheid. Meer daarover in het artikel waarom is de thuisbatterij met stekker beperkt tot maximaal 800 Watt?

Wellicht denk je, maximaal 800 Watt, ach, dan koop ik er wel twee, dan heb ik 1600 Watt. Maar helaas, zo werkt dat niet.

De beperking is niet alleen maximaal 800 Watt voor een thuisbatterij met stekker maar ook tot maximaal één zo'n apparaat per woning. En ook hier geldt weer dat men deze beperking heeft opgelegd voor je eigen brandveiligheid.

De enige mogelijkheid om boven die beperking van 800 Watt te komen is om een elektricien een extra groep in de meterkast aan te laten leggen met een kabel naar je thuisbatterijen. Als je namelijk de thuisbatterij aansluit op een aparte groep die alleen gebruikt wordt voor het invoeren van elektriciteit, dus aan die groep mogen geen apparaten gekoppeld zijn die elektriciteit gebruiken, dan geldt die beperking niet meer. Dan bepaalt de waarde van de zekering (automaat) het maximaal te leveren vermogen. Op een groep met een 16 Ampère automaat (zekering) is dat beperkt tot 16 Ampère x 230 Volt = 3680 Watt.

Maar als je zo'n aparte groep laat aanleggen heeft deze plug-and-play thuisbatterij geen voordeel boven andere thuisbatterijen die je altijd al op een aparte groep moet aansluiten. Waarschijnlijk is dan een normale thuisbatterij (dus zonder stekker) een goedkopere optie.

Wat zijn de gevolgen van het beperkte vermogen?

Wellicht zal je teleurgesteld zijn in die beperking van 800 Watt. Maar treur niet, het is minder erg dan je denkt.

De accu-capaciteit van een plug-and-play thuisbatterij is doorgaans beperkt. Denk aan een capaciteit van 2,5 soms zelfs 5 kWu. Doorgaans zal je verbruik en avond en nacht iets hoger zijn dan 2,5 kWu. Dus als je een thuisbatterij hebt van 2,5 kWu dan zal die haast alle elektriciteit kunnen leveren, maar niet alles.

Hoeveel niet, dat is afhankelijk van je verbruik. Doorgaans is 2,5 kWu voldoende om de "normale" elektrische apparaten in de avond en nacht te voorzien van jouw zonne-energie die in de accu is opgeslagen. Denk dan aan verlichting, televisie, radio, internetrouter, koelkast, vriezer en mechanische ventilatie. Dat zijn geen apparaten die hele grote vermogens opnemen, maar ze staan wél lang aan en daardoor levert dat bij elkaar toch tot een flink verbruik.

Dan heb je de apparaten die erg veel vermogen opnemen. Denk daarbij aan inductiekookplaat, waterkoker, oven, magnetron en warmtepomp. Die vragen stuk voor stuk minimaal 1500 tot circa 2500 Watt. Dat vermogen kan dit type thuisbatterij niet leveren, dat is beperkt tot 800 Watt. Dus hij levert wel "een bijdrage" maar de rest komt gewoon uit het net.

Wil je wél al die apparaten vanuit je thuisbatterij van energie voorzien, dan is een plug-and-play thuisbatterij niet de juiste keuze, dan moet je aan veel grotere, zwaardere en duurdere thuisbatterijen denken. En die hebben allen één ding gemeen, die moeten op een aparte elektriciteitsgroep aangesloten worden door een elektricien. Dus dat vereist een aanpassing in je groepenkast. Dat is dus géén plug-and-play.

Maar om het in perspectief te plaatsten, als je één liter water kookt in een waterkoker, dan kost je dat circa 0,1 kWu. Omdat de thuisbatterij niet die 2400 Watt van je waterkoker kan leveren maar 800 Watt zal de thuisbatterij dus één derde van de energie kunnen leveren. Dat is dus 0,06 kWu, de overige 0,09 kWu komt dus uit het net. Nou daar zal je niet van wakker liggen.

Bij het gebruik van de oven, voor het bakken van een brood of taart ligt dat iets anders. Een baksessie in de oven kost circa 1 kWu. De plug-and-play thuisbatterij zal daar een derde deel voor zijn rekening nemen. Dat is dus 0,33 kWu, de overige 0,66 kWu komt dus uit het net.

Als je een thuisbatterij met een capaciteit hebt van 2,5 kWu, dan ben je voor de oven al 13% van je accucapaciteit kwijt. Dan bestaat de kans dat je op het eind van de avond al met een lege accu komen te zitten. Je hebt immers maar 2,5 kWu capaciteit. En of die accucapaciteit nou gebruikt wordt voor de "normale" apparaten of door een paar "grootgebruikers", dat maakt natuurlijk niet uit.

Het doel van dit type thuisbatterij om een flink deel van je verbruik in de avond en nacht te leveren, bijvoorbeeld 2,5 kWu. En of je dat doel nou rechtsom of linksom bereikt, dat maakt natuurlijk niet uit.

Geluid en warmte

Een thuisbatterij kent verliezen, dat worden de zogenaamde round trip efficiency genoemd. Die verliezen komen als warmte vrij. De thuisbatterij wordt dus een beetje warm. Daarom bevat een thuisbatterij vaak een ventilator om hem te koelen mocht hij te warm worden. Dus de thuisbatterij een plekje geven naast je bed is niet verstandig.

Levensduur accu

De levensduur van een thuisbatterij valt uiteen in twee delen, de levensduur van de accu en van de elektronica. De accu die gebruikt wordt is doorgaans van het LFP type en die gaat vaak tot 6000 cycli mee. Dat is normaal gesproken langer dan 10 jaar. De elektronica zal een vergelijkbare levensduur hebben. Vaak geven leveranciers 10 jaar garantie. Onderzoek wat wel en niet onder deze garantie valt en hoe het zit met de kosten van vervoer of de uurloon als iemand lang moet komen.

Welke plug-and-play thuisbatterijen zijn op dit moment te koop?

Op het moment van schrijven (en later het updaten van dit artikel, zie datum onderaan), was het aanbod van plug-and-play thuisbatterijen beperkt. Hieronder hebben we ze opgesomd.

• Homewizard
• Duravolt
• Ecoflow
• Marstek
• MyGrid
• Deye (de Deye die bovenaan dit artikel wordt getoond is wel een plug-and-play thuisbatterij maar is op het moment van schrijven nog niet leverbaar in Nederland en België)

Verder lezen

Dit artikel maakt deel uit van een artikelenreeks waarbij we de vele aspecten van de energie opslagsystemen (thuisbatterijen) bespreken.